KULTURA

Monika Ochędowska, kierowniczka działu kultury „Tygodnika Powszechnego”

Na początek trzy sceny. Pierwsza z serialu „Piekło kobiet”.

​

Akcja rozgrywa się w jednym z warszawskich szpitali, prawdopodobnie na początku lat 30. Oglądamy teatr anatomiczny z bezpiecznej pozycji widza: na scenie szeroko rozłożone nogi kobiety, w roli głównej – krocze. Profesor rozładowuje atmosferę żartem: „wagina nie gryzie”. Palący papierosy młodzi mężczyźni śmieją się nerwowo.

​

Pacjentka ma lat 30, liczne porody zostawiły na jej ciele blizny. Ma popękane krocze i uszkodzoną cewkę moczową, zapewne żyje z bólem. Profesor odkłada papierosa, a następnie, nie myjąc rąk, rozpoczyna badanie palpacyjne. Rozpoznaje pierwszy trymestr. I wtedy leżące, dotąd nieruchome ciało szlocha z rozpaczy. Właściwie jestem zdziwiona: to ona żyje? Nie jest tylko materiałem badawczym wyciągniętym na lekcję anatomii z prosektorium?

​

Zaraz potem uświadamiam sobie, jak doskonale pomyślana została ta scena, wywołując w widzach – we mnie – taką reakcję. Przecież dokładnie tak – przedmiotowo, bez prawa głosu – przez wiele dekad czuły się kobiety, nie tylko w czasie ciąży. Prawa wyborcze przyznano nam w roku 1918.

​

Scena druga pochodzi z wydanej w listopadzie książki Błażeja Brzostka „Życie codzienne kobiet w PRL”. Historyk cytuje prywatne zapiski młodej rolniczki z Rzeszowszczyzny, która – wbrew swojej woli – w wieku 25 lat zostaje matką czwartego dziecka.

​

Podczas niezbyt mroźniej zimy w końcówce 1955 r. kobieta notuje: „Chodzę do lekarzy, błagam, proszę nieomal na kolanach o przerwanie ciąży – na próżno. Stosuję sama duże dawki chininy i co tylko kto doradzi, nie pomaga. Za dokonanie zabiegu lekarzowi grozi kara. Można to zrobić pokątnie, ale brak pieniędzy”.

​

Dopiero ustawa z kwietnia 1956 r. dopuści możliwość przerywania ciąży w trzech przypadkach, w tym także ze względu na trudne warunki bytowe. Wcześniej ciężarne próbują płukać pochwę toksycznymi płynami albo roztworem mydła. Brzostek porównuje reżim ówczesnej porodówki do wojskowej musztry – kobiety otrzymują specyficzne umundurowanie: krótkie koszulki, niezakrywające części intymnych.

​

Scena trzecia jest z wydanej właśnie książki Pauliny Małochleb o macierzyństwie. Wiek XXI, duże miasto w Polsce: „Kiedy zachodzę w ciążę, nie wiem, że na końcu tej drogi czeka mnie wejście na scenę. Światło skierowane na krocze w trakcie porodu – punktowe, mocne i zimne – jest snopem wymierzonym we mnie na tej scenie także później. Działa jak lampy w teatrze: nie służy mnie, służy komuś, kto mnie ogląda, ma mu pomóc lepiej mnie widzieć”.

​

Uniesienie nóg w geście poddańczym zapowiada kolejne momenty, w których narratorka będzie oceniania: w roli kobiety, matki, pracownicy. Czy ma – wywrócona odtąd na plecy niczym żuczek – inne wyjście?

​

Więcej wokół nowego serialu HBO Max „Piekło kobiet” na stronie oraz w najbliższym numerze.

  Dział kultury poleca

Na co patrzy Ryan Gosling. I dlaczego świat nie może oderwać od niego wzroku

Michał Walkiewicz

​

Jak to jest? Kiedy ja wbijam wzrok w pojedynczy punkt i delikatnie mrużę oczy, ludzie pytają, czy wszystko ze mną w porządku. Kiedy robi to Gosling, cały świat wariuje i rzuca w niego pieniędzmi.

Sztuka odpuszczania. Aktorka Maria Maj o wdzięczności i najwspanialszej córce na świecie

Maria Maj, Katarzyna Kubisiowska

​

Maria Maj, aktorka: Na różnych etapach życia łapałam się czegoś, co byłoby większe ode mnie. Moja duchowość formowała się przez życiowe doświadczenia.

Tylko Dezerter wciąż uczy, że zadowolenie z siebie jest wrogiem myślenia

Dariusz Kosiński​

​

Sprzedażowy sukces nieprzymilnej płyty „Wolny wybieg” to bardzo dobra wiadomość dla tych, którzy nigdy nie słuchali polskiego punk rocka.

„Pomoc domowa” parodiuje kino, które beztrosko eksploatowało temat przemocy domowej

Anita Piotrowska

​

Gwiazdy Sydney Sweeney i Amanda Seyfried bawią się wizerunkami kobiet, które z ofiar stają się mścicielkami. To właśnie ich role plus śmieciowa psychologia sprawiają, że ten straszny film jest komedią.

Bielsko-Biała. Miasto, które zostało pierwszą Polską Stolicą Kultury